Liefde, muziek en vleugels

Deze blog is geschreven in het kader van de Bachcantates Utrecht, t.b.v. de nieuwsbrief in augustus 2021 en de uitvoering op 5 september 2021. Uitgelichte afbeelding: ‘De val der opstandige engelen’ (1562), Pieter Brueghel de Oude.

Op zondag 5 september heb ik, na een periode van bijna twee jaar, eindelijk weer het genoegen om als bassolist een bijdrage te mogen leveren aan een Utrechtse Bachcantate. Deze keer staat ‘Ich hatte viel Bekümmernis’ (BWV 21) op het programma, met onder meer een prachtig duet voor sopraan en bas.

Het is een bezetting die Bach niet schuwde: denk bijvoorbeeld aan BWV 140, ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’. Dat is overigens geen verrassing als we het gemeenschappelijke thema beschouwen: de liefde tussen de ziel en de Verlosser, die kan ontstaan met een beetje vertrouwen. Een kernthema voor Bach die, in plaats van ons de vraag op te dringen: ‘Waar zouden we zijn zonder Jezus?’, ons voorhoudt: ‘Waar zouden we zijn zonder de liefde?’

Die vraag lijkt tegenwoordig zo retorisch als wat, want hoe anders dan dankzij de liefde komen kinderen ter wereld? Wie niet geboren is, is dus nergens. Echter, in Bach tijd was een gezin vaak geen resultaat van vrije partnerkeuze maar bittere noodzaak. Liefde was hard werken en veel gedeelde smart, zeker voor Bach persoonlijk. Mijn persoonlijke antwoord op de retorische liefdesvraag is desondanks anders geladen dan u misschien verwacht. Zonder de liefde zou ik niet alleen nergens zijn, ik zou ook zeker ergens ánders zijn dan waar ik nu ben: op het podium dat u en mij bij elkaar brengt.

Ik neem u terug naar 2009. Ik studeerde net filosofie in Nijmegen en had nog nooit een noot gezongen: mijn liefde ging volledig uit naar de onaantastbare wijsheid. Dat veranderde volledig toen ik in mijn tweede jaar op slag verliefd werd op een engelachtig wezen dat mij poogde voor het studentenkoor te rekruteren. En zo geschiede: ik zong de Johannes Passion van Bach, ik mocht in mijn eerste concert gelijk soleren. Als Petrus ontkende ik braaf tweemaal, zoals Bach voorschreef.

Na afloop van de uitvoering biechtte ik mijn liefde op, maar tot mijn verdriet was het nu de engel die ontkende. Even vielen we samen uit de lucht totdat ik ontdekte dat de muziek van Bach mij vleugels had gegeven. Ik maakte een duikvlucht naar het muzikale pad, fladderde naar het Utrechts Conservatorium en vond na het TENSO Europe Chamberchoir in Cappella Amsterdam een nest. Ik trok naar de hoofdstad en ontmoette mijn huidige partner, met wie ik sinds kort genesteld ben in Bussum. Ik ontdekte daar dat liefde je niet hóeft te laten vliegen: het kan je ook veilig laten landen.

Als musicerende fladderfilosoof zoek ik nog altijd naar wijsheid, naar nieuwe vragen en betere antwoorden. Toch is er voor mij één vraag die ik niet meer hoef te beantwoorden: ‘Waar zouden we zijn zonder Bach?’ U begrijpt inmiddels dat mijn antwoord luidt: nergens, en zeker niet in de Geertekerk op zondag 5 september. Dus graag tref ik u dan!

Wat, hoe en waarom?

Wat doe ik? Klassiek zingen: van kolderieke operettes tot cerebrale kamekoorcomposities. Benieuwd hoe dat klinkt? Ga even naar Media! Filosoferen: Socrates inspireert mij als onvermoeibare vragensteller, Kant als grensbepaler van kennis en geloof, Arendt als pleitbezorger van het nieuwe begin. Schrijven: op mijn blog vind je een samenraapsel van essays, recensies en reflecties in vrije vorm.

Hoe doe ik dat? Door te geloven in wat je doet, je ‘plek in het weiland‘ bepalen, zoals Jos Burgers zegt, en blijven maken wat er volgens mij echt toe doet. Met stichting Cherubino breng ik vernieuwing, als zanger van Cappella Amsterdam sta ik óók voor bewezen kwaliteit.

En waarom? Omdat kunst, creativiteit, ‘maakvermogen’ de mens tot mens maakt. Maken is leven!

~ Nathan Tax

Tonen en begrijpen – over de muziek van Aspasia Nasopoulou

Samen met componist Joost Kleppe heb ik de afgelopen twee jaar aan de serie Meet the Composer! gewerkt. Daarin ontmoeten componisten bekende presentatoren Stine Jensen, Mike Boddé en Paul Haenen, laten vier topmuzikanten hun muziek horen én de muziek die hen geïnspireerd heeft. Concerttournee’s Nijmegen-Rotterdam-Amsterdam: 9-11-13 maart met Chiel Meijering, 20-22-24 april Aspasia Nasopoulou, 25-27-29 mei Joost Kleppe. Onderstaande blog werd in april 2016 gepubliceerd op www.meetthecomposer.nl.

Toen ik vijf was, liet mijn vader mij een muziekcassette horen. ‘Denk maar aan een bos in de lente, waar een hert met haar kalf leeft. Ze grazen, gaan slapen, en plotseling is daar een wolf. Bang rennen ze weg, maar gelukkig ontsnappen ze ternauwernood.’

Het was maar een eenvoudig verhaal, van m’n vader. Maar de muziek kwam binnen, en hóe!

(Afbeelding: collage ‘Verwondering’, Caecilia Bakker)

“Tonen en begrijpen – over de muziek van Aspasia Nasopoulou” verder lezen

Baroksupersterren: inspiratie, risico’s en spel

RECENSIE – Zondag 14 september, de Anton Philipszaal in Den Haag is afgeladen vol. In de scene van de Barokmuziek zijn countertenor Philippe Jaroussky en dirigent/alt Nathalie Stutzmann absolute supersterren. Vandaag blijkt weer waarom: het concert is authentiek, gepassioneerd en ongekunsteld. Van het middagvullende programma vol aria’s en duetten uit opera’s van Vivaldi en Händel, inclusief twee welverdiende toegiften heeft niemand spijt gehad.

“Baroksupersterren: inspiratie, risico’s en spel” verder lezen

De onverwachte schoonheid (Zinweb.nl)

DOOR TESS GRAUMANS EN NATHAN TAX – De één is kapster, de ander zanger. Maar beiden zijn wij, Tess Graumans en Nathan Tax, filosoof. Haren knippen en noten zingen overlapt niet vreselijk, zou je zeggen althans. Wij ontdekten echter dat we allebei op zoek zijn naar het tonen van schoonheid. Hoe werkt dat? Samen kwamen we tot een interessante hypothese. (Eerder hier verschenen op Zinweb.nl – 26 november 2014.)

“De onverwachte schoonheid (Zinweb.nl)” verder lezen

Jongeren interesseren voor opera?

Hot topic binnen de sector van de klassieke muziek is de vraag: hoe interesseer je jongeren voor klassieke muziek (zie hier, hier of hier), bijvoorbeeld voor het genre van de opera? Hoe krijg je hen zover dat ze Lady Gaga en Miley Cyrus vaker links laten liggen voor Mozarts Zauberflöte, Rossini’s Barbier of zelfs Wagners Ringcyclus?

Eerlijk gezegd was ik zelf vroeger nooit zo’n fan van opera. Het raakte me gewoon niet zo snel. Maar als íets er toch voor zorgde dat ik door opera’s geraakt werd dan is het wel er zelf in mee te zingen. Want hoe beter leer je begrijpen wat er op het podium gebeurt – en waarom? Twee recente voorbeelden uit mijn eigen ervaring.

(Foto: Muziektheater Transparant / Julie De Meester.)

“Jongeren interesseren voor opera?” verder lezen

7 tips om je concert succesvol te promoten

Sinds ik ben begonnen met zingen heb ik ruim 30 concerten mede helpen organiseren, vooral voor amateurkoren. Soms gedeeltelijk, soms volledig was ik verantwoordelijk voor de promotie, zo nu en dan voor uitverkochte zalen.

Om de haverklap krijg ik via mail en Facebook uitnodigingen om naar andermans concerten te komen luisteren. En net zoals jij ga ik er vaker niet heen dan wel. Daarom 7 tips om mij, of iemand anders, te overtuigen.

“7 tips om je concert succesvol te promoten” verder lezen

Reinbert de Leeuw bij #ZG14: Traktatie of confrontatie?

Reinbert de Leeuw is al decennialang een belangrijk pleitbezorger van de hedendaagse klassieke muziek. De uitzending van Zomergasten op 11 augustus 2014 was voor ingewijden dan ook een feest der herkenning. “Een verademing,” valt op Twitter te lezen, “een van de fijnste zomergasten ooit,” zei Nico Dijkshoorn zelfs. Wie beschikte over voldoende klassiek-muzikale basiskennis werd getrakteerd op een bevlogen college muziekgeschiedenis door (en dus ook over) De Leeuw. Maar slaagden De Leeuw en De Jong er ook in het bredere tv-publiek te interesseren voor de hedendaags klassieke muziek? (Foto: VPRO)

“Reinbert de Leeuw bij #ZG14: Traktatie of confrontatie?” verder lezen

Muziek en filosofie in de nieuwe maatschappij – over mijn blog

Na mijn studie filosofie in Nijmegen legde ik mij toe op de klassieke zang. Op het moment van schrijven studeer ik aan het Utrechts Conservatorium, werf ik fondsen voor innovatieve concertreeksen en help ik het Nederlands Studenten Kamerkoor vorm te geven aan een strategisch plan. Mijn naam is Nathan Tax en ik ben filosoof, zanger en cultureel ondernemer.

Welkom op mijn blog. Vanuit mijn tweeledige achtergrond als filosoof en musicus onderzoek ik hier de toestand van de cultuursector, vooral de klassieke muziek. Berichtgeving over de toestand van de culturele sector wordt gedomineerd door negatieve uitspraken. Musici zouden aan de lopende band ontslagen worden; het publiek zou geen geen moeilijke muziek meer willen horen, geen moeite meer willen doen voor schoonheid; kunst zou een commercieel product zijn geworden.

Wat is daarvan waar? En waar komen die opvattingen vandaan? Zijn ze gegrond? Zo ja, hoe kunnen we een nieuwe weg inslaan? Zo nee, hoe kunnen we ze ontkrachten? In mijn onderzoek schuw ik ook de zelfkritiek niet. Zijn mijn eígen vooronderstellingen wel houdbaar?

Op deze blog vind je persoonlijke reflecties op basis van mijn eigen ervaringen op actuele ontwikkelingen binnen de cultuursector, specifiek de klassieke muziek.

“Muziek en filosofie in de nieuwe maatschappij – over mijn blog” verder lezen

Enscenering Johannespassie overschaduwd door muzikale excellentie

Deze recensie is geschreven in opdracht van Musis Sacrum / Schouwburg Arnhem (MSSA) n.a.v de voorstelling d.d. 29 maart 2014.

De geënsceneerde Johannespassion uitgevoerd door de Nederlandse Reisopera in 2011 was een gewaagd experiment om de jaarlijkse Matthäus-ganger in één concertzaal te krijgen met de maandelijkse bel canto-consument. Het toenmalige succes in de pers en ongetwijfeld ook aan de kassa was voor NRO voldoende voor een herneming, onder andere in de Arnhemse Schouwburg op 29 maart 2014. Terecht?

“Enscenering Johannespassie overschaduwd door muzikale excellentie” verder lezen